سايت علمي تحقيقاتي مهندسی فرآوري آبزیان

امیدوارم از این مطلب استفاده و لذت ببرید.

بسم الله الرحمن الرحیم

ارائه درس فرآورده های جنبی

نادیه روحی

دانشجوی کارشناسی ارشد فرآوری محصولات دریایی

استاد مربوطه: دکتر امیررضا شویکلو

 دانشگاه تربیت مدرس دانشکده علوم دریایی

استفاده از فلس؛ پوست ؛ استخوان و غضروف ماهیان و فراورده های جنبی در تن ماهیان

1)      غضروف   

 فرآیند استخراج غضروف

پودر غضروف حاصل از ماهیان برای تهیه محصولات متنوع استفاده می گرد.د که کاربرد های مختلف درمانی و دارویی دارد.و مهارت استخراج غضروف و آماده سازی آن برای پودر کردن بسیار مهم و حساس است که روش استخراج آن در آمریکا بعنوان اختراع بشماره اختراع 3،400،199  (U.S. Patents 3,400,199 and 3,772,432 teach the preparation of pharmaceutical materials from raw cartilage )به ثبت رسیده است. در تهیه این محصولات مهارت آماده سازی مواد خام بسیار مهم می باشد. آماده سازی جهت زدودن مواد پیوسته به غضروف( که اغلب بافت های چربی و پروتئین) است که از آنزیم های پروتئولتیک استفاده می کنند. غضروف خام را در یک محلول از آنزیم پپسین و یک اسید (بعنوان مثال استیک یا اسید هیدروکلریک) در دمای 50 درجه سانتیگراد و بمدت 5 ساعت قرار داده. که پس از آن بافت پیوسته حذف شده و سپس غضروف را تحت خلا قرار داده تا خشک شود و در یک حلال مثل هگزان بصورت محلول درآورده تا چربی زدایی شده و بعد از تبخیر حلال غضروب را بصورت مکانیکی در اندازه های ریز حدود 5تا40 میکرون  پودر کرده.

پودر غضروف بدست آمده می تواند بشکل پودر استفاده شود یا اینکه در دمای 3 الی 4 درجه سانتیگراد با آب مقطر یا یک محلول رقیق نمکی قرار داده که محلول تسهیل شده یا به عبارتی غضروف پپتیدزدایی شده در دمای پایین تسهیل می شود. محلول غضروف بدست آمده در این روش یک محلول واقعی نیست بلکه متشکل از پراکندگی ذرات کلوئیدی غضروف در حدود 1 تا 10 درصد می باشد.بدلیل پیچیدگی و تعداد مراحل آماده سازی ؛ محصولات غضروف آماده شده مطابق با فرآیند آماده سازی خاص آنها نسبتا گران و پیچیده می باشند. ماده خام بدست آماده همچنین دارای اشکالات و معایبی می باشد.محلول بدست آمده از غضروف نسبتا غیر شفاف می باشد.

 هرچند که تشخیص داده شده؛کدورت به ذرات معلق(بزرگتر از اندازه کلوئیدی) مربوط است. با این حال این مشکل با استفاده از سانتریفوژ یا فیلتراسیون بطور همزمان بدون از دست دادن مواد فعال (از نظر بیولوژیکی) و زیان های دیگر رفع می شود.از آنجایی که یافتند حضور اکسیژن در طی فرآیند استخراج به درجه حرات عصاره حاصله و کم بودن فعالیت بیولوژیکی آن وابسته می باشد. حفظ دمای پایین برای فراهم کردن محیط عاری از اکسیژن در طول مراحل فراوری غضروفبه منظور جلوگیری از تخریب واز دست دادن فعالیت های بیولوژیکی در محصول نهایی ضروری است.عنصر مهم عمیلیات قبل از فرآوری شامل آسیاب کردن به اندازه های خاص  پیش تعیین شده می باشد که بسیار پرهزینه و وقت گیر می باشد.

اکنون بطور تعجب آور کشف شده که آماده سازی غضروفی با فعالیت بالای بیولوِیکی را می توان مشابه روش استخراج نفت خام بدست آورد. بدین صورت که در دما بالا (حدود 50 درجه تا حدود 150 درجه سانتیگراد ) و فشار بالا(بین حدود 10 و در حدود 60 PSI) که در دمای بالا بطور غیر منتظره در برابر اکسیژن آزاد مقاوم بوده و نیازی به نگهداشتن دما در 4 تا 5 درجه و محیط خلا نمی باشد.عملکرد بیولوژیکی این غضروف بدست آمده بسیار بالا می باشد.

 درصد فعالیت بیولوِژیکی در پودرهای مختلف متفاوت می باشد که روی بسته بندی درصد فعالیت درج شده می باشد.این فرآورده ها برای درمان بیماری های مختلف استفاده می شود که شیوه نوین درمان بیماری ها که به درمان بیولوژیکی   Biotherapies نام دارد

ü     چگونگی مصرف غضروف کوسه ماهیان

 غضروف کوسه ماهیان بعنوان درمان برای سرطان مورد استفاده قرار میگیرد. غضروف از باله و سر یک کوسه گرفته می شود که بصورت قرص یا پودر به فروش می رسد.در حالی که برخی از مطالعات انجام شده بر روی حیوانات نشان می دهد که توانایی غضروف آهسته کردن سرعت رشد عروق خونی لازم برای رشد سلول های سرطانی ؛ هنوز مشخص نشده که این به سود انسان است یا خیر.طبق گفته انجمن سرطان آمریکا(American Cancer Society) این یک مکمل غذایی می باشد با این حال در قفسه های داروخانه ها در دسترس می باشد. غضروف کوسه منبع طبیعی از کوندروتین سولفات(Chondroitin Sulfate) می باشد که ساختار کلیدی سازنده غضروف انسان می باشد.مکمل غضروف کوسه به شکل قرص می باشد.مقدارمصرف  وابسته به قرص مصرفی خود شماست  یا اینکه آیا این قرص ها از مواد مغذی متمرکز ساخته شده اند یا خیر. تولیدگنندگان این قرص ها میزان دوز مصرف روزانه را یک فنجان طبق انجمن سرطان آمریکا بیان کردند. البته برای مصرف طبق دستوالعمل روی بسته بندی عمل شود.