معرفی رشته مهندسی شیلات - فرآوری محصولات شیلاتی
معرفی رشته آموزشی
با توجه به رشد جمعيت و تغيير عادات غذايي، همچنين گستردگي آبهاي دريايي در شمال و جنوب كشور و منابع آبهاي داخلي و توسعه فعاليتهاي شيلات در اين حوزه ها، فرآوري محصولات صيد و توليد شده امري لازم و ضروري است. نگهداري و عرضه بهينه محصولات، توليد فرآورده هاي جديد شيلاتي و كنترل كيفي آنها از نكاتي است كه بايد مدنظر قرار گيرد. كليه اين فعاليتها با تربيت نيروي متخصص تكنسين و كارشناس در دوره كارداني و كارشناسي ناپيوسته فرآوري محصولات شيلاتي امكان پذير خواهد بود.
هدف رشته فرآوري محصولات شيلاتي
هدف تربيت كارشناساني است كه بتوانند با تكيه بر آموختههاي خود در زمينههايي چون مديريت نظارت و اجراي عمليات تبديل و نگهداري محصولات مختلف شيلاتي و همچنين كمك در طراحي خطوط توليد در كارخانجات مربوطه عمل كرده عمليات كارخانجات توليد فرآوردههاي شيلاتي از قبيل، كنسرو سازي، خاويار سازي، سوريمي (خمير ماهي)، توليد فيش برگر و توليدات جنبي شيلاتي همانند توليد آرد ماهي و پودر ماهي از ضايعات را نيز هدايت كنند.
هر ساله مقادير قابل توجهي از محصولات شيلاتي ما به دليل نگهداري و توزيع نامناسب، فاسد شده و از بين ميرود و يا به صورتي نامطلوب و مضر براي سلامتي انسان عرضه ميگردد. در حالي كه به ياري تكنولوژي فرآوري محصولات شيلاتي ميتوان محصولات مختلف اعم از ماهي، ميگوهاي آب شيرين و آب شور، صدفهاي دوکفه اي، نرمتنان شکم پا و خرچنگها را به گونهاي بستهبندي و نگهداري كرد كه هم كيفيت و ارزش مواد غذايي فوق حفظ شود و هم عمر اين مواد طولانيتر گردد. اين امر باعث ميشود تا افراد جامعه نيز در تمامي فصول سال به انواع ويتامينها، پروتئينها و مواد مغذي لازم دسترسي داشته باشند چون به طور طبيعي بسياري از مواد غذايي شيلاتي در همه فصلها يافت نميشود.
به دليل سهولت آماده سازي، امروزه فرهنگ استفاده از كنسرو در جامعه رواج يافته است. كنسروهايي كه در كارخانههاي صنايع غذايي به صورت آماده و نيمه آماده (پخته، منجمد، خشك شده، افشره و ...) تهيه ميشود و در اين ميان مهندسين فرآوري محصولات شيلاتي به عنوان افرادي كه در كارخانهها، ماده خام اوليه را تبديل به ماده مورد نظر ميكند، نقش بسيار مهمي را بر عهده دارند.
دانشجويان پس از گذراندن 21 واحد دروس عمومي، 39 واحد دروس علوم پايه و 25 واحد دروس اصلي فرآوري محصولات شيلاتي و همچنين با گذراندن 53 واحد دروس تخصصي به صورت نظري و عملي آموزش ميبينند. طول دوره 7 ترم است و فارغالتحصيلان به دريافت درجه مهندسي شيلات در گرايش فرآوري محصولات شيلاتي نايل ميشوند.
آينده شغلي, بازار کار, درآمد
عمدهترين مراكز جذب فارغالتحصيلان اين رشته عبارت است از: كارخانجات توليد فرآوردههاي شيلاتي، كارخانجات توليد كننده فرآوردههاي وابسته به آبزيان، سازمانهاي دولتي، وزارتخانههاي مرتبط با نگهداري و تبديل فرآوردههاي شيلاتي و نيز دانشكدهها و موسساتي كه در زمينه تبديل فرآوردههاي شيلاتي تحقيق ميكنند. فارغ التحصيلان اين رشته ميتوانند تا سطح كارشناسي ارشد و دكتري در داخل و خارج از كشور ادامه تحصيل دهند. توجه خاص دولت به صنايع غذايي شيلاتي در ارتباط با جلوگيري از اتلاف محصولات آبزي پروري، بوجود آمدن كارخانجات جديد توليد فرآوردههاي شيلاتي و اهميت اين رشته در ارتباط با سلامت مردم باعث خواهد شد اين رشته رونق بيشتري در آينده داشته باشد.
دانش آموختگان اين رشته ميتوانند با توجه به تواناييها و مهارتهاي كسب شده به فرصتهاي شغلي زير دست يابند:
مقطع کارداني: متصدي عمل آوري محصولات شيلاتي، سرپرست واحدهاي عمل آوري فرآورده هاي شيلاتي، متصدي كنترل كيفي محصولات شيلاتي، تكنسين استفاده از ماشين آلات برودتي و خط توليد كنسروسازي.
مقطع كارشناسي: كارشناس فرآوري محصولات شيلاتي، مدير كارگاهها و كارخانجات عمل آوري آبزيان، كارشناس كنترل كيفي و نگهداري محصولات شيلاتي، كارشناس كنترل كيفي فرآوري محصولات جنبي آبزيان، مشاور طراحي و ساخت خطوط توليد فرآوري محصولات شيلاتي.
سازمان تجارت جهاني «WTO» در يكي از گزارشهاي خود كه زمينه فعاليتهاي صنعتي كشورهاي مختلف را مشخص نموده بود، براي كشور ما توليد صنايع غذايي و شيلاتي را پيشنهاد كرده بود. يعني اگر ما بخواهيم در تجارت جهاني فعال بوده و به كشورهاي ديگر صادرات داشته باشيم، بايد در زمينه صنايع غذايي و شيلاتي فعاليت كنيم.
بر اساس قانون نيز هر كارگاه و كارخانه توليد مواد غذايي و شيلاتي پيش از آغاز فعاليت خود بايد پروانه مسئول فني را از وزارت بهداشت دريافت كند و براي تهيه چنين پروانهاي لازم است يك مهندس فرآوري محصولات شيلاتي يا علوم و صنايع غذايي يا رشتههاي مرتبط (متخصص علوم و صنايع غذايي يا مهندس شيمي گرايش صنايع غذايي) به عنوان مسئول فني معرفي گردد. از همين رو فارغالتحصيلان اين رشته ها از نظر بازار كار با مشكل عمدهاي روبرو نيستند.
«فارغالتحصيلان اين رشته اگر سرمايه لازم را داشته باشند، ميتوانند واحد توليد صنايع غذايي و شيلاتي ايجاد كنند و به موفقيت كار خويش نيز اطمينان داشته باشند. همچنين برخلاف برخي رشتههاي شيلاتي ديگر، خانمها ميتوانند در رشته مهندسي فرآوري محصولات شيلاتي حضوري فعال داشته باشند، چون بازار كار اين رشته، آزمايشگاهها و كارخانههاي توليد مواد غذايي و شيلاتي است و فارغالتحصيلان چندان با مزرعه سر و كاري ندارند. عصر آينده، عصر تخصصگرايي است و اگر دانشجويان مهندسي فرآوري محصولات شيلاتي ميخواهند در صنعت موفق باشند، بايد تمرين كار گروهي كرده و نظم را در انجام كارهايشان در نظر بگيرند.
«فرآوردههاي اوليه غذايي با منشاء شيلات بدون نگهداري و تبديل، فايدهاي ندارند از همينرو وظيفه مهندس فرآوري محصولات شيلاتي، تبديل و افزايش عمر نگهداري محصولات شيلاتي است و در واقع مراحل بعد از توليد محصولات شيلاتي در حيطه كار فارغالتحصيل اين رشته قرار ميگيرد. دانشجويان اين رشته با نحوه جمعآوري، انتقال، تبديل، تكميل، نگهداري و توزيع محصولات شيلاتي و همچنين خصوصيات فيزيكي و شيميايي اين محصولات آشنا ميشوند. به عبارت ديگر هرآنچه كه در ارتباط با تبديل و فرآوري مواد شيلاتي باشد، در اين رشته مطالعه ميگردد.»
اين وب متعلق به دانشجويان مهندسي شيلات-فرآوري دانشگاه دريا نوردي وعلوم دريايي چابهار بوده ولی در حال حاضر بچه ها دانشجوی ارشد تربیت مدرس و دانشگاه تهران می باشند.هدف از راه اندازي اين وب در درجه اول تبادل اطلاعات و افزايش سطح علمي رشته جدید فرآوری آبزیان در کشور مي باشد . از ديگر اهداف اين وبلاگ ارائه جديدترين فعاليت ها و تحقيقات ما (دانشجويان فرآوري )است.از شما براي رسيدن به اين اهداف دعوت به همكاري مي شود.