ماهی سوف رودخانه ای استراخان ,الهام شمس
ماهی شناسی
ترجمه:الهام شمس
استاد:مهندس بیتا
Genus perca
این جنس دارای دو گونه می باشد یکی از آنها در آمریکای شمالی و دیگری در آبهای سرد اروپا و آسیا یافت می شوند .
بدین گونه متراکم و فشرده شده است ، مقادیر و میزان و مقیاس ها بسیار کم هستند . گونه ها و دستگاه تنفسی مورد توزین و مقیاس قرار گرفته اند و در واقع از نظر بطنی دارای تیره هایی می باشد و فاقد دندان سگی می باشد و بدن دارای مانع های بسیار قوی می باشد .
Perca Fluviatilis
اسم های عام : ماهی خاردار ، بچه سوف ، ماهی سوف رودخانه ای استراخان
صفات کلیدی : ویژگی های جنس در جهت تشخیص گونه های مجزا و واحد مورد استفاده قرار می گیرد .
دو شکل جنسی : مذکر ها باله های جفت بلندتری نسبت به مونث ها دارند و از نظر رنگ روشن تر به نظر می رسند . مونث ها در یک سن از مذکر ها بزرگتر می باشند .
رنگ : رنگ این جنس به وسیله ی رژیم مورد تأثیر قرار می گیرد ، حتی در باله هایی که در زمان تغذیه بر روی سخت پوستان خاصی صورت می گیرد به رنگ قرمز در آمده اند و همچنین به وسیله ی عمق زیستگاه تأثیر پذیر است اما به طور کلی ثابت می ماند . ماهی هایی که در امتداد ساحل در زیستگاه های دراز و باریک هستند دارای رنگ سبز می باشند .
ساختار شناسی : مقیاس های خطوط کناری 78-40 ، مقیاس ردیف بالای خطوط کناری 10-7 ردیف پایین خطوط کناری 22-12 و مقیاس های پشتی در حدود 21-10 می باشند . چرخش باله های پشتی در حدود 18-12 ، شعاع پشتی 17- 8 و معمولا 15- 12 بعد از 5 چرخش و شعاع باله مقعد در حدود 11- 6 بعد از 3- 1 چرخش ، شعاع های سینه ای و درونی در حدود 17- 9 ،شعاع های لگنی در حدود 6- 4 و معمولا 5 بعد از یک چرخش می باشند و شیار های تنفسی در حدود 23 تا 25 می باشند. طول شیار گر ها در مواقع تغذیه ی ماهی کوتاه ترین می باشد و در مواقعی که غذا ، زو پلانکتون ها می باشد، بلند ترین می باشند.
مقادیر نمونه های ایرانی عبارتند از: مقیاس خطوط جانبی (3)59 ، (2)60 و (2)61 ، مقیاس ردیف های بالای خطوط جانبی (7)9 ، ردیف های پایینی خطوط کناری (4)17 ،(2)18 ،(1)19 ، مقیاس بین خطوط جانبی و سینه ی باله ای (2)6 ، (5)7 و مقیاس های پشتی (1)10 و(2)11 و(1)12 و(2)13 و (1)14و مقیاس های مربوط به دم (1)24 و (1)25 و (1)26 و (3)27 و (1)28 و چرخش باله های پشتی (2)14 و (1)15 و (4)16 ، شعاع های پشتی (2)13 و (5)14 بعد از دو بار چرخش و شعاع های باله ای (3)8 و (3)9 و(1)10 بعد از دو بار چرخش، شعاع های درونی (2)11 و (2)12 و (3)13 ، شعاع های لگنی (7)5 بعد از یک بار چرخش، مهره داران (2)40 و (3)41 و (1)42.
دو ریختی جنسی: جنس های مذکر دارای باله ی جفت بلند تری نسبت به جنس های مونث می باشند و از نظر رنگ روشن تر می باشند و گونه های مونث از نظر اندازه بزرگتر از گونه های مذکر در یک سن یکسان می باشند.
رنگ: رنگ این گونه ها بوسیله ی رژیم تأثیر پذیر می باشد بخصوص در باله هایی که در مواقع تغذیه خرچنگ ها و گروه سخت تنان به رنگ قرمز در می آیند . و همچنین بوسیله ی عمق زیستگاه نیز تأثیر پذیر می باشد و به طور کلی رنگ این گونه ها ثابت باقی می ماند و ماهی هایی که در امتداد ساحل قرار گرفته اند سبز رنگ می باشند.
اندازه: طول آن به 26 سانتی متر و وزن آن به 10 کیلو گرم می رسد اما اکثر این گونه از این انازه ها کوچکتر می باشند.
توزیع: از جزیره های انگلیس در بالای شمال اروپا- آسیا تا شرق سیبری یافت می شوند. حضور آنها در آبگیر های دریای خزر در ایران توزیع جنوبی آنها به حساب می آید. همچنین در جنوب آفریقا و استرالیا و نیوزیلند نیز یافت می شوند. در ایران نواحی مانند مرداب انزلی و روزنه های آن ،سفید رود و سواحل دریای خزر گزارش داده شده است.
جلودار وعبدی در سال 2004 وجود آنها را به تالاب انزلی محدود کرده اند.
جغرافیای حیوانی: به طور نسبی در آمریکای شمالی یافت می شوند و در مورد آنها این گونه تصور می شود که در هر دو قاره دارای یک گونه ی یکسان می باشند.
زیستگاه: توزیع در واقع بوسیله ی عدم توانایی در جهت زنده ماندن از یک دمای 31 درجه ی سانتی گراد برای مدت زمان بیشتر از چند ساعت و به وسیله ی یک توانایی در جهت تحمل کردن میزان شوری در حد 12-10 درصد و جلوگیری از آب هایی که سطح اکسیژن آنها کمتر از 3میلی لیتر می باشند در واقع محدود شده است. دمای کشنده 5/33 درجه ی سانتی گراد می باشد. به علت یک سری محدودیت ها در دریای خزر یافت نشده است. آب سرد جهت تخم ریزی مورد نیاز می باشد. ریاضی در سال 1996 گزارش می دهد که این گونه بومی سیاه کشیم که یک منطقه ی حفاظت شده از مرداب انزلی می باشد، هستند و این همچنین از باتلاق های مجاور هنده خاله در گیلان در حدود 37 درجه و23 دقیقه ی شمالی و 49 درجه و28 دقیقه ی شرقی گزارش شده است.
شرایط بهینه گسترده می باشند. آب های Mesotrophic با غذای ماهی مثل Ritilus wtilus قابل دسترسی می باشند. تیرگی، یک فاکتور محدود می باشد که بستگی به تغذیه دارد. این فقط در امتداد سواحل ایران یافت می شود و نزدیک به سر چشمه ها و بالای رودخانه نفوذ نمی کنند. با این وجود این گونه قابل یافت در آب های راکد و پویا می باشد.
Morphهای گوناگونی در برخی از نواحی یافت می شوند. بسته به زیستگاه : از نظر اندازه کوچک، رشد کم و کند و تیره و برجسته ، از سخت تنان مانند خرچنگ های کوچک تغذیه می کنند و گونه ی دیگری وجود دارد که اندازه ی آنها بزرگ و دارای رشد سریع و تند ، دارای رنگ روشن می باشند و از ماهی ها تغذیه می کنند و در آب های آزاد یافت می شوند. جمعیت ها در رودخانه ی سفید بعد از شکل گیری سدی که جریان آب را کاهش داد و باعث بالا رفتن دما شد، در حال افزایش است.
سن و رشد: بالغ شدن در گونه های مذکر معمولا در دومین سال از حیات اتفاق می افتد. در (12-5 سانتی متر طول) و بالغ شدن گونه های مونث در حدود 2-1 سال بعد رخ می دهد (18-12 سانتی متر یا بزرگتر). به هر حال برخی از گونه های مذکر در طول اولین سال حیات خود بالغ می شوند. گونه های مونث سریع تر از گونه های مذکر رشد می کنند در واقع آن هم بعد از 2-1 سال اول.
سن ورشد: رشد تمام گستره ی گونه ها به صورت مشخصی تغییر می کند. به طور کل ماهی هایی که در سن 2 سالگی بیشتر از20 سانتی متر دارای طول باشند به عنوان یک رشد خوب و مناسب در نظر گرفته می شوند. رشد متعادل و میانه در واقع رشد ماهی می باشد که در سن 3 سالگی دارای طولی بیشتر از 16 سانتی متر باشد در صورتی که یک رشد کند و ضعیف در جمعیت ماهی هایی که کمتر از 16 سانتی متر طول دارند، نشان داده می شود. دوره ی زندگی معمولا بالاتر از 21 سال می باشد و تحت شرایط غیر طبیعی و مصنوعی بالاتر از27 سال می باشد و شاید حتی در حدود 50 سال باشد. ناظمی در سال 2004 ماهی هایی را در مرداب امیر کلایه در سواحل دریای خزر پیدا کرده است که در گروه سنی 6-1 دارند و دارای طول 5/33 -5/9 سانتی متر و وزن 350- 5/10 گرم می باشند.
غذا: غذا برای Perch های کوچک، جانوران ریز شناور بر روی سطح دریا مانند Rotifers و سخت تنان یا خر چنگ ها نرم تنان و انگل های در حال رشد می باشند. ماهی ها بر روی رژیم در یک گستره ای از اندازه های بین 10 و 25 سانتی متر مسلط می باشند. در آبگیر های دریای خزر ،Rutilus rutilus،Blieca bjoerkna ،pungitius platygaster و gobie ها خورده می شوند. برخی از Perch هایی که دارای رشد کندی می باشند از پلانکتون ها تا 3-2 سال تغذیه می کنند. ماکزیمم سطوح تغذیه در تابستان رخ می دهد و در پاییز به سطح قابل قبولی کاهش می یابد. تغذیه در جاهای کم عمق موثر تر می باشد همانطور که perch در تلاش است که ماهی های دیگر را به چنگ آورد و در صورتی که perch یکی از آنها را از دست می دهد، سپس دیگر اعضای تپه ی زیر آبی دارای یک فرصت در جهت قاپیدن و به دست آوردن شکار می باشند.
در تالاب امیر کلایه رژیم بر اساس سنو فصل و جنس و متغییر هایی از سازواره هایی مثل odonate ها، gammarid ها، مواد گیاهی ، chirononuid ها ، Tinca tinca ، hemipterance و perca fluviatilis و حلزون ها ،syngnathus abaster و trichopterans ، tubifex ، قورباغه ها و میگو ها می باشد.
تولید مثل: تخم ریزی در فصل بهار و در آب های کم عمق 5-3 متر و در اواخر مارس واوایل ژوئن در جلگه های Volga اتفاق می افتد. تخم ریزی Dagestan از اواخر مارس تا اوایل آوریل اتفاق می افتد و در حدود 3-2 روز طول می کشد. دمای آب در حدود 11 درجه ی سانتی گراد می باشد (در Volga) و در Dagestan در حدود 8 درجه ی سانتی گراد می باشد اما این عمل در دمای 4 درجه ی سانتی گراد هم اتفاق می افتد. بیش از 80 درصد از جمعیت تخم ریزی در Volga گونه های مونث می باشند. جمعیت هایی که در آب های شور زندگی می کنند ، به آب های سرد مهاجرت می کنند. تخم ریزی می تواند در زمان شب یا روز اتفاق بیفتد. اگر چه دما فاکتور اصلی می باشد که بر روی زمان تخم ریزی تأثیر می گذارد اما در بعضی جمعیت ها طغیان های چشمه ها بسیار مهم و حیاتی می باشند.
انگل ها و شکارچی ها: sander lucioperca و Esox lucius و Lota lota شکارچی ها ی آبگیرهای دریای خزر می باشند و بدون شک ماهی ها و پرندگان دیگر این گونه ها را می خورند . مخیر در سال 1976 تک یاخته ی Trypanosoma perca را از این گونه ها در آبگیرهای دریای خزر به ثبت می رساند و همچنین گونه های دیگری مثل Eustrongylidaes excicus و piscicola geometra را به ثبت می رساند . خارا در سال 2006 چشم ماهی پهن Diplostomum Spathaceum را برای این ماهی در زمین های مرطوب امیر کلایه در گیلان ثبت می کند . ستاری در سال 2002 وجود Eustrongylidaes excicus و nematode را به ثبت رساند . این انگل قادر به آسیب رساندن به عضله ها در گونه های تجاری می باشند و آنها را جهت فروش نامناسب ارائه می دهند . ستاری در سال 2005 تحقیقی در مورد این گونه در زمین های مرطوب انزلی و امیر کلایه انجام داد و Raphida scaris acus و Eustrongylidaes excicus و Camallanns lacustris را به ثبت رسانید . خارا و ناظمی این گونه ها را در زمین های مرطوب امیر کلایه مورد بررسی و آزمایش قرار دادند و تنوعات انگلی این گونه ها کم تر از گونه های شکارچی مثل Esox Lucius هستند . انگل های به ثبت رسیده شامل Camallanus lacustris و Diplostomum Spathaceum و Argulus sp و lemaea sp و Dactylogyms sp می شوند .
اهمیت اقتصادی ، گونه های Holcik و olah برای آبزی پروری در ایران مورد مطالعه قرار می گیرند . Robinsدر سال 1991 این گونه ها را برای آمریکای شمالی مهم قلمداد می کند . اهمیت این گونه ها بر اساس استفاده آنها در آبزی پروری می باشد . همانند غذا ، ماهیگیری و در آزمایشاتی که مورد استفاده قرار می گیرند و این بخاطر آن است که این گونه ها به طور گسترده در گستره های طبیعی مورد معرفی قرار گرفته اند .
محافظت و نگهداری : ماهیگیری غیر قانونی و تورهای غیر استاندارد بخش عمده ای از این ماهی ها را مورد تهدید قرار می دهد. کیابی در سال 1999 این گونه ها را در آبگیرهای دریای خزر بر اساس ضوابط IUCN آسیب پذیر به شمار می آورد . این ضوابط شامل ماهیگیری در جهت تجارت و ماهیگیری برای سرگرمی ، تخریب زیستگاه و گستره های محدود می باشد .
اين وب متعلق به دانشجويان مهندسي شيلات-فرآوري دانشگاه دريا نوردي وعلوم دريايي چابهار بوده ولی در حال حاضر بچه ها دانشجوی ارشد تربیت مدرس و دانشگاه تهران می باشند.هدف از راه اندازي اين وب در درجه اول تبادل اطلاعات و افزايش سطح علمي رشته جدید فرآوری آبزیان در کشور مي باشد . از ديگر اهداف اين وبلاگ ارائه جديدترين فعاليت ها و تحقيقات ما (دانشجويان فرآوري )است.از شما براي رسيدن به اين اهداف دعوت به همكاري مي شود.