معرفي گونه سالمو تروتا از خانواده سالمونيدهsalmo trutta

گونه سالمو تروتا

 بدن اين ماهيان طويل است و با افزايش سن بلندتر مي شود.ساقه دمي آن بلند است ونمي توان ماهي را به راحتي با گرفتن آن به چنگ آورد.نوك آرواره فوقاني به فراتر از مرز خلفي چشم مي رسد.آرواره تحتاني در ماهيان نر مسن خميده مي شود.يك رديف دندان بصورت متناوب بر روي ميله استخوان تيغه اي و2تا6 عدد بر روي راس استخوان تيغه اي قرار دارند.تعداد خار هاي آبششي 13 تا 18 عدد است.باله پشتي داراي سه شعاع سخت و 8 تا 11 شعاع نرم است.ويك باله چربي در عقب آن قرار دارد.باله هاي لگني داراي يك شعاع سخت و 8شعاع نرم هستند و قاعده آنها در زير نيمه خلفي باله پشتي واقع شده است .باله مخرجي داراي 2 تا 3 شعاع سخت و 8 تا 9 شعاع نرم است.باله دمي دو شاخه است،اما تو رفتگي كمي دارد.فلس ها كوچك هستند و 118 تا 130 عدد فلس بر روي خط جانبي مشاهده مي شود.13 تا 16 فلس نيز از باله چربي تا خط جانبي در مسير مورب قرار گرفته اند. تعداد مهره ها 56 تا 61 عدد است.

رنگ گونه

متغيير است . پشت سبز/قهوه ايي ، پهلوها نقره ايي و شكم سفيد است . نقاط سياه بر روي پهلو ها ، در بالا و پايين خط جانبي و روي سر مشاهده مي شود. همچنين نقاط قرمز با لبه هاي روشن وجود دارد.رنگ در دريا نقره ايي تر ازآب شيرين است.

اندازه گونه

در اشكال مهاجر تا 140 سانتي متر و در اشكال آب شيرين تا 40 سانتي متر است.

زيستگاه گونه

اشكال دريايي بالغ ( قزل آلاي دريايي ) در آب هاي كرانه ايي (نزديك ساحل ) به سر مي برند. و غالبا مهاجرت هاي قابل ملاحظه ايي انجام مي دهند (300 كيلو متر امري غير متداول نيست و تا بيش از 600 كيلومتر نيز ثبت شده است). ماهيان جوان در خليج ها و مصب ها به سر مي برند.اشكال آب شيرين (قزل آلاي قهوه ايي و قزل آلاي درياچه ايي)در رود خانه ها ،جويبار ها و دريا چه ها ديده مي شوند.

تغذيه گونه

از سخت پوستان و ماهيان كوچك (هرينگ،اسپرات،مار ماهيان شني و اسملت ) صورت مي گيرد. ماهيان جوان در آبشيرين از نوزاد حشرات آبزي و سپس (در مرحله پار )از حشرات بالغ در حال پرواز تغذيه مي كنند. تغذيه قزل آلاي قهوه ايي بالغ نيز از ماهيان كوچك و سخت پوستان انجام مكي شود.

توليد مثل گونه

ماهيان بالغ در سن 3تا 4 سالگي تا قسمت هاي بالاي جويبار ها پيش مي روندو از اكتبر تا ژانويه تخم ريزي مي كنند. ماهيان ماده در بستر سنگ ريزه ايي يك لانه يا رد حفر مي كنند و به آن شكل مي دهند . تخمك و اسپرم به طور همزمان ريخته مي شود.و پس از لقاح رد را مي پوشانند.ماهيان بالغي كه تخم ريزي مي كنند به دريا برمي گردند. ماهيان جوان در جو يبار ها و و رود خانه ها به صورت مرحله پاربه مدت 2 تا 5 سال باقي مي مانند و سپس به سمت دريا ها حركت مي كنند.اقامت آنها در دريا يك تا 4 سال به طول مي انجامد (اين در مدت در شمال بيشتر از جنوب است)قزل آلاي قهوه ايي و درياچه ايي در آب شيرين باقي مي مانند .

انتشار گونه

كرانه هاي اروپايي اقيانوس اطلس از درياي Barents sea ،شمال نروژ و درياي بالتيك به سمت جنوب تا شمال آفريقا ،همچنين تا ايسلند جنوبي و همچنين ،درياي سياه ،آزوف،خزر و آرال ديده مي شوند.اشكال آب شيرين در رود خانه ها وو دريا چه ها بسر مي برند.

منبع:سیستماتیک دکتر ستاری

شاه میگو( لابستر)

   

شاه میگو( لابستر)

شاه میگو ها جزء رده ی سخت پوستان (crustacean)هستند وشاه میگوهای خاردار(spiny lobsters) 7جنس و حدود  49 گونه مختلف را شامل میشوند که حداقل از این تعداد 15 گونه که همگی وابسته به خانواده پاسینوریده (palinuridae)هستند به لحاظ اقتصادی دارای ارزش میباشند وبر اساس یک تقسیم بندی ساده و قابل تشخیص, می توان شاه میگوهای موجود در سواحل دریای عمان رابه شرح ذیل عنوان نمود.سواحل صخره ای در طول حدود 300 کیلومتر نوار ساحلی, پناهگاه وزیستگاهی بسار مناسب جهت زیست شاه میگو به وجود اورده است.

1-گونه هوماروس (pahulirus homarus) در تمام سواحل استان سیستان وبلوچستان مشاهده میشود.این گونه, تحول زیادی نسبت به محیط های پر موج متلاطم ,گل الوده, دارای شن معلق و شوری کم دارد.زیستگاه ان نواحی شکستن موج در ناحیه ساحلی(surfzone)است.تحمل بسیار این گونه و سازگار بودن ان با شرایط محیطی سبب گسترش وسیع ان شده و گونه غالب منطقه را تشکیل میدهد از محیطی با تیرگی بسیار اب نظیر پسابندر تا نواحی تقریبا شفاف نظیر جنوب کنارک مشاهده می شود.

2-گونه ورسیکالر (panuliirus versicoler)در نواحی با تشکیلات مرجانی یا دارای مرجان زنده دیده میشود.این کونه با کاسته شدن از شرایط مطلوب زیستگاهی به واسطه ,افزایش تیرگی اب با محیط های نیمه گل الود سازش یافته است.ویژگی زیستگاهی این گونه ابهای کم تلاطم ولی دارای جریان جزر ومدی زیادی است.

3-گونه پلی فاگوس(panulirus polyphagus) در بستر های گلی زندگی میکند محدود به نواحی نزدیک رود خانه(پسابندر ,بریس و کنارک)با تیرگی بسیار اب همراه میباشد .منشا گل ان در فصول بارندگی از رسوبات خشکی و در فصول غیر بارندگی از معلق شدن رسوبات توسط امواج و جریانات مونسون میباشد این گونه در طی روز جهت مخفی شدن به صخره ها یا بسترهای شنی –سنگی نزدیک زیستگاه پناه میبرد.

 

از نظر پراکندگی شاه میگو در ایران میتوان گفت بطور عمده زیستگاه غالب ان از شرق به غرب سواحل استان سیستان وبلوچستان به ترتیب در صخره های جنوب گواتر, پسابندر, بریس ,لیپاز, رمین ,چابهار, تیس, کنارک ,خلیج پزم, دماغه راشدی, گوردیم وتنگ ,گالک و کلات میباشد.

شاه میگو ها دراعماق 10 متری به سر میبرند ولی تا اعماق 20 متری نیز مشاهده شده اس.مطابق بررسی های انجام یافته شاه میگوها یک مهاجرت محدود سالانه در طی سال دارند.به طوری که شاه میگوهای نابالغ در صخره های ساحلی کم عمق و پس از بلوغ به طرف صخره های عمیق تر مهاجرت میکنند.سپس مجددا جهت جفتگیری به طرف صخره های کم عمق باز میگردند.با نگاهی اجمالی به وضعیت صید شاه میگو در گذشته به سادگی میتوان دریافت صید این ابزی تاسال 68 درایران از اهمیت ویژه ای بر خوردار نبوده بوده است.ومیزان تحول دهی ان به شیلات  بسیار ناچیز بوده است.دلیل این امر علاوه بر عدم شناخت  صیادان از ارزش بالای این ابزی وهمچنین نداشتن برنامه مدرنی در جمع اوری ان از جانب شیلات عمدتا به واسطه مشکلات فراوانی بود که درزمینه صید ان موجود است به طوری که صید آبزی تا تاریخ یاد شده, صید ضمنی (by catch)بوده وتوسط تورهای گوشگیر صورت می گرفته است.

 

·                                    گرد اورنده: اکرم یوسفی(مهندسی شیلات,ورودی 86)

آیا ماهی ها می خوابند؟

آیا ماهی ها می خوابند؟
  آيا مي دانيد تعريف خواب چيست؟

  تعريف خواب: وضعيت طبيعي و منظم استراحت براي جسم و مغز كه در خلال آن چشم ها معمولابسته مي شوند و طي آن يا هيچ حركت اختياري و تفكرآگاهانه وجود ندارد يا اگر دارد بسيار اندك است. احتمالاوقتي چنين تعريفي از خواب مي كردند به فكر ماهي ها نبودند. هيچ يك از انواع ماهي ها پلك ندارند تا به هنگام خواب آن را ببندند و خيلي از ماهي ها هرگز از شنا كردن باز نمي ايستند. خواب ماهي ها به خستگي ما شباهت دارد، يعني ماچشمانمان باز است و بسياري از چيزها را مي بينيم ولي به خاطر نمي سپاريم ولي اگر يك اتفاق ناگهان رخ دهد از جا مي پريم يعني ماهي ها همچنان كه در آب غوطه ورند از تكاپو دست مي كشند و به نظر مي رسد كه به خواب رفته اند ولي نسبت به خطرهايي كه تهديدشان مي كند كاملاهوشيارند و تمام شب را به حالت نيمه خواب و نيمه بيدار هستند.

مردی خستگی ناپذیر(مرحوم مهندس فرید پاک)

 

·        مهندس فرید پاک-مردی خستگی ناپذیر با 54 سال کارتحقیقات واداری

مهندس فرید پاک درسال1289شمسی درشهر تفلیس(گرجستان)درخانواده ای تحصیل کرده به دنیا امد پدرش از کارمندان عالی رتبه وزارت امور خارجه بود. هنوز یک ماه از سنش نگذشته بودکه مادرش دراثر بیماری در گذست.پدرش اورا نزد مادر بزرگش که او نیز در زمان خودخانم تحصیل کرده ای بود به مشهد فرستاد.او دوره دبستان را در مشهد سپری کردوسپس نزد پدرش که دران زمان سرکنسول ایران درناواراسیسک(بندری است در دریای سیاه)بود فرستاده شد.زبان روسی را به خوبی صحبت می کرد دوره دبیرستان را در سال 1306 در این شهر به اتمام رسانید پس ازبازگشت به ایران به اصرار پدرو برخلاف میل باطنی در مدرسه عالی طب ان زمان نام نویسی کرد وحدود یک سال تا قبل از آغاز امتحانات آخرسال درکلاس ها حضور یافت.دریکی از روزها که از مدرسه عالی طب به خانه برمی گشت به طور اتفاقی با آگهی گزینش دانشجو در رشته شیلات که اعزام به روسیه می شدند آشنا شد در نتیجه بدون اطلاع پدر در اسرع وقت برای نام نویسی به شیلات رفت وچون زبان روسی را به خوبی می دانست درامتحان قبول شد وسپس عازم شوروی گردید.

در سال 1307وارد انستیتو فنی صنایع واقتصاد ماهی مسکو که به نام میکویان معروف است گردید.درسال 1310(1931)دوره کامل انستیتو را در رشته ماهی شناسی وتکثیروپرورش ماهی به اتمام رساند وباعنوان مهندس ماهی شناس فارغ التحصیل وبلافاصله به ایران اعزام گردید.در شانزدهم شهریور سال 1310مهندس فرید پاک با سمت لابرانت ماهی شناس در دراستاسیون علمی که در ان زمان واحد کوچکی بود مشغول به کار شد.هشت ماه بعد مسئولیت استاسیون به عهده وی گذاشته شد.وی دو سال تصدی شیلات استارا  و پس از ان یک سال تصدی شیلات گرگان را بر عهده گرفت.در آبان سال 1319 به عنوان متخصص پرورش ماهی به انزلی اعزام ودر اسفند همان سال به سمت متصدی شعبه ماهی شناسی استاسیون علمی بر گزیده شد.

در آذر سال 1329حکم ریاست استاسیون عامی ماهی شناسی را دریافت نمود.پس از ملی شدن شیلات در سمت ریاست استاسیون علمی ماهی شناسی ابقا گردید ودر آبان سال 1334مجددا با حفظ سمت ریاست بهره برداری به عهده وی واگذار گردید.در تیر ماه سال 1338به ریاست شیلات حسن کیاده (کیا شهر فعلی )ودر بهمن همان سال به ریاست شیلات گرگان دراسفند همان سال با حفظ سمت برای سومین بار به ریاست استاسیون علمی بر گزیده شد.در آبان 1339به عنوان رئیس فنی شیلات مازندران در اردیبهشت سال 1340 برای چهارمین بار با حفظ سمت ریاست استاسیون علمی به عهده وی گذاشته شد.

-معاونت اداره کل شیلات شمال در سال 43 تیرماه    

-معاون مدیر عامل و رئیس اداره کل شیلات شمال در آبان

44علاوه بر مشاغل یاد شده سرپرستی سازمان امور فنی خدمات مهندسی به عهده ایشان بود.در دیماه سال 44-معاونت فنی مدیر عامل وریاست استاسیون علمی.  

در سال 47 عضو شورای انجمن ملی حفظ وحمایت منابع طبیعی کشور.

در سال 46 نام استاسیون علمی به انستیتو ماهی شناسی صنعتی شیلات ایران تغییر نام یافت.

در دیماه سال 48-رئیس سازمان کار گاه های تکثیر و پرور ش ماهی شیلات ایران وبعد به موسسه تحقیقات وزارت منابع طبیعی منتقل و تحت عنوان رئیس بخش آبزیان آن موسسه در تهران مشغول به کار شد .در بهمن 50-سازمان شکار بانی ونظارت بر صید انتقال یافت.در مهر سال 51به شیلات آمد.در سال 53 با حفظ سمت برای دومین بار رئیس سازمان کار گاه های تکثیروپرورش شیلات ایران گردید.در خرداد 57-عضو هیات مدیره شیلات ایران منصوب-در اسفند 58مسئولیت سازمان تکثیر وپرورش به ایشان داده شد.

در اردیبهشت سال 61 پس از 54 سال خدمت به افتخار باز نشستگی نائل آمد.در سال 51 به عنوان استاد حق التدریس دروس ماهی شناسی وتکثیر وپرورش ماهی را در دانشکده دامپزشکی  دانشگاه تهران تبریز واز سال 63 تا67 علاوه بر دروس فوق دروس دیگری مانند تکنولوژی صید و عمل آوری کالای ماهی را در دانشکده های منابع طبیعی کرج و گرگان تدریس نمود.همه انهایی که فرید پاک را می شناسند می دانند که او یکی از پر کار ترین افراد این مرزوبوم بوده است.وهر کس به گونه ای از وی به عنوان سمبل پر کاری و خستگی ناپذیری نام برده است.بدون شک وقتی کسی ان چنان دوران پر نشیب و فرازی را با آن همه فعالیت فکری و جسمی پشت سر می گذارد در سن هشتاد سالگی نمی تواند همانند 40-60ویا 70 سالگی کار کند واین مطلب است که هر گز فرید پاک نتوانست آن را بپذیرد. مهندس فرید پاک در23شهریور سال 1374دار فانی را وداع  نمود.

روحش شاد ویادش گرامی وراهش پر رهرو باد.